เนื่องจากข้อจำกัดในการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวมถึงคุณภาพทรัพยากรมนุษย์ของไทย เมื่อกว่า 30 ปีที่แล้ว ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ นักวิจัยอาวุโส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้เสนอและเน้นย้ำถึงความจำเป็นที่ประเทศไทยจะต้องใช้ประโยชน์จากจุดแข็งของตนเองเพื่อก้าวสู่การเป็นประเทศที่มีรายได้สูง ซึ่งประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ เมืองหลวงแห่งอาหารโลก เมืองหลวงแห่งการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ เมืองหลวงแห่งสุขภาวะ และเมืองหลวงแห่งการท่องเที่ยว.

แนวทางสำหรับการดำเนินการตามวิสัยทัศน์นี้ ในระยะสั้น ประเทศไทยต้องการพื้นที่ต้นแบบที่เหมาะสมเพื่อยกระดับให้เป็นแบบอย่างสำหรับพื้นที่อื่นๆ ปัจจุบัน “ภูเก็ต” มีองค์ประกอบที่เหมาะสมที่สุดที่จะเป็นพื้นที่ต้นแบบด้านการท่องเที่ยว ขณะนี้ รัฐบาลได้กำหนดให้ภูเก็ตเป็นพื้นที่ทดลองในการเปิดประเทศต้อนรับนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ได้รับการฉีดวัคซีนครบ 2 เข็มแล้ว ก่อนที่เมืองอื่นๆ จะทยอยเปิดในไตรมาสที่เหลือของประเทศ.

จุดแข็งหลักของภูเก็ตคือเป็นพื้นที่ปิด ทำให้ควบคุมการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาได้ง่ายขึ้น เนื่องจากไวรัสชนิดนี้มีแนวโน้มที่จะกลายพันธุ์และอยู่ร่วมกับมนุษย์ไปอีกหลายปี นอกจากนี้ยังเป็นพื้นที่ที่มีอากาศอบอุ่นตลอดทั้งปี ไม่ใช่พื้นที่มรสุมที่มีความเสี่ยงจากพายุลมแรง ซึ่งแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวทางทะเลที่มีชื่อเสียงระดับโลกที่มีลักษณะคล้ายกัน เช่น ทะเลแคริบเบียนและทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งมักจะมีอากาศหนาวเย็น และมีฤดูมรสุม ทำให้การท่องเที่ยวทำได้เฉพาะบางฤดูกาลเท่านั้น.

นอกจากนี้ ภูเก็ตยังมีความคล้ายคลึงกับภูมิภาคแคริบเบียนและเมดิเตอร์เรเนียนในอีกประเด็นสำคัญ คือ สามารถเป็นศูนย์กลางเรือซูเปอร์ยอทช์ของเอเชียได้ เนื่องจากมีองค์ประกอบสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ 1. เทคโนโลยีและความรู้ด้านการต่อเรือ 2. การบริการและการบริหารจัดการท่าเรือ 3. ภูมิศาสตร์และสภาพอากาศที่เหมาะสมสำหรับการท่องเที่ยวพักผ่อน ดังนั้น ด้วยความคล้ายคลึงและโอกาสจากข้อได้เปรียบด้านสภาพอากาศและภูมิประเทศข้างต้น ภูเก็ตจึงพร้อมที่จะสนับสนุนการพัฒนาศูนย์กลางเรือซูเปอร์ยอทช์ของเอเชียด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้

ข้อแรกสอดคล้องกับจุดแข็งของภูเก็ต.

นอกจากข้อได้เปรียบด้านสภาพอากาศและภูมิประเทศแล้ว ภูเก็ตยังมีภาพลักษณ์ด้านการท่องเที่ยวระดับโลกที่ดีอีกด้วย เนื่องจากมีทรัพยากรทางการท่องเที่ยวที่หลากหลาย เช่น ชายหาดมากกว่า 40 แห่ง ชุมชนเก่าแก่ ผู้คนเป็นมิตร และที่สำคัญที่สุดคือ การบริการที่ครบครันและเป็นเอกลักษณ์ โดยมีผู้ประกอบการท่าเรือแบบครบวงจร (มารีน่า) จำนวนมาก ทำให้ภาคอุตสาหกรรมนี้เติบโตอย่างรวดเร็ว ปัจจุบัน ภูเก็ตมีท่าเรือแบบครบวงจรระดับโลกหลายแห่ง และยังมีอู่ซ่อมบำรุงเรือยอชต์ขนาดใหญ่ที่พร้อมจะพัฒนาเป็นอู่ระดับโลกกระจายอยู่ทั่วเกาะอีกด้วย.

ประการที่สอง เรือยอชต์สุดหรูเป็นอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่มีมูลค่าสูง.

ปัจจุบันอุตสาหกรรมเรือยอชต์ทั่วโลกมีมูลค่าประมาณ 1,450 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และคาดการณ์ว่าในปี 2027 จะมีมูลค่า 1,450 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ 1,550 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (เติบโตประมาณ 4,110 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี) โดยเรือซูเปอร์ยอชต์ถือเป็นเรือหรูหราขนาดใหญ่ที่มีสิ่งอำนวยความสะดวกมากมาย ซึ่งในช่วงปี 2006-2015 จำนวนเรือซูเปอร์ยอชต์ทั่วโลกเพิ่มขึ้นถึง 54 เปอร์เซ็นต์.

ข้อมูลจากประเทศไทยระบุว่า ไม่น่าแปลกใจที่ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อปีของเรือยอชต์หรูจะสูงกว่า 7 ล้านบาท เพราะรวมถึงค่าประกันภัยและค่าบำรุงรักษาด้วย และค่าใช้จ่ายอาจเพิ่มขึ้นได้อีกหากเพิ่มความหรูหราและความสะดวกสบายเข้าไป ในเบื้องต้น คาดว่าธุรกิจนี้จะสร้างรายได้ให้กับภูเก็ตได้มากถึง 21,600 ล้านบาทต่อปี นอกจากนี้ ห่วงโซ่อุตสาหกรรมยังสามารถขยายไปยัง 5 จังหวัดในแถบทะเลอันดามันที่มีพรมแดนทางทะเลติดกับภูเก็ตอย่างน้อยหนึ่งแห่ง เช่น พังงา กระบี่ และตรัง.

ประการที่สาม สอดคล้องกับแนวโน้มการท่องเที่ยวแบบใหม่ในอนาคต.

นับตั้งแต่การระบาดของไวรัสโคโรนา ยอดขายเรือยอชต์หรูทั่วโลกก็เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจนทำสถิติสูงสุด ในปี 2021 ยอดขายเรือยอชต์หรูแตะระดับ 44 พันล้านบาท เนื่องจากวิถีชีวิตแบบใหม่ พฤติกรรมการเดินทางของมหาเศรษฐีเปลี่ยนไปจากการนั่งเครื่องบินมาเป็นการเดินทางด้วยเรือยอชต์หรูแทน เพราะพวกเขาไม่ต้องเผชิญกับมาตรการล็อกดาวน์และข้อจำกัดการเดินทางที่เข้มงวด ซึ่งทำให้การเดินทางแต่ละครั้งกินเวลานานหลายเดือน.

แม้ว่าดูเหมือนว่าการเปลี่ยนผ่านไปสู่การเป็นศูนย์กลางของซูเปอร์ยอชต์ในเอเชียมีความเป็นไปได้สูง แต่เมื่อพิจารณาถึงศักยภาพของคู่แข่งสำคัญในภูมิภาค เช่น สิงคโปร์ที่มีประสบการณ์มากกว่า 20 ปีในฐานะซูเปอร์ยอชต์ของเอเชีย และฮ่องกงที่มีความรู้และวัฒนธรรมด้านการเดินเรือ ซึ่งกำลังพยายามก้าวขึ้นมาเป็นศูนย์กลางของซูเปอร์ยอชต์ในเอเชีย ประเทศไทยจำเป็นต้องบูรณาการจุดแข็งที่เรามีเพื่อสร้างความโดดเด่นและมีประสิทธิภาพไปพร้อมๆ กัน เพื่อเอาชนะคู่แข่งอย่างสิงคโปร์และฮ่องกง ซึ่งมีข้อเสนอเบื้องต้นดังต่อไปนี้:

1) เพิ่มความรวดเร็วและประสิทธิภาพในการให้บริการ ทำให้สะดวกสำหรับนักท่องเที่ยวในการรู้สึกได้รับการต้อนรับโดยไม่ต้องเสียเวลาในการเดินทาง เช่น การขอหรือต่ออายุวีซ่าสำหรับนักท่องเที่ยวระหว่างการเดินทางทางเรือ เป็นต้น.

2) สร้างรูปแบบการท่องเที่ยวที่หลากหลาย เพื่อเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้จากรูปแบบการท่องเที่ยวต่างๆ โดยการพัฒนานวัตกรรมการท่องเที่ยวใหม่ๆ และบูรณาการการท่องเที่ยวเข้ากับกิจกรรมอื่นๆ เช่น การท่องเที่ยวเชิงการแพทย์และสุขภาพ การท่องเที่ยวเชิงธุรกิจเพื่อแสวงหาโอกาสในการลงทุน การท่องเที่ยวเชิงศาสนา ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เพื่อสร้างประสบการณ์ทางจิตวิญญาณ เป็นต้น.

3) การบูรณาการกับจุดแข็งอื่นๆ ของประเทศ เพราะนอกจากด้านการท่องเที่ยวแล้ว ประเทศไทยยังมีจุดแข็งในด้านอาหาร การดูแลผู้สูงอายุ และสุขภาพ ดังนั้น การจัดทัวร์ท่องเที่ยวเพื่อดึงดูดกลุ่มนักท่องเที่ยวระดับซูเปอร์ยอทช์ อาจทำได้โดยการบูรณาการการท่องเที่ยวกับจุดแข็งอื่นๆ เช่น การบูรณาการกับด้านการแพทย์และสุขภาพ เช่น การท่องเที่ยวเชิงการแพทย์และสุขภาพ (Medical and Wellness Tourism) เพราะประเทศไทยมีชื่อเสียงด้านการแพทย์ หรือการท่องเที่ยวสำหรับผู้สูงอายุ (Elderly Tourism) เพราะโลกกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุมากขึ้น โดยเฉพาะในประเทศที่มีรายได้สูง ประเทศไทยเป็นสถานที่ที่ผู้คนต้องการใช้ชีวิตหลังเกษียณ หรืออาจบูรณาการเพื่อสร้างการท่องเที่ยวเชิงอาหาร (Food Tourism) เพราะประเทศไทยเป็นผู้ผลิตและส่งออกอาหารรายใหญ่ที่สุดของโลก และอาหารไทยถือเป็นที่ชื่นชอบของนักท่องเที่ยวจำนวนมาก เป็นต้น.

นอกจากนี้ การสร้างองค์ความรู้และบุคลากรที่มีประสิทธิภาพเพื่อสนับสนุนภาคการท่องเที่ยวของไทยและทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของเรือยอชต์หรูในเอเชียก็เป็นสิ่งจำเป็น ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ ได้เสนอให้พัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต ให้เป็นมหาวิทยาลัยเฉพาะทางด้านการท่องเที่ยว เพื่อทำหน้าที่ดังกล่าว ซึ่งในปัจจุบันอาจยังไม่เป็นไปในทิศทางที่ท่านเสนอ แต่ท่านคิดว่ามีความจำเป็นต้องมีมหาวิทยาลัยการท่องเที่ยวแห่งชาติ ซึ่งสถาบันริเริ่มสร้างชาติต้องการให้เกิดขึ้นเพื่อสนับสนุน เริ่มตั้งแต่วันนี้ ยังไม่สายเกินไปและยังมีเวลาที่จะเตรียมความพร้อมให้ภูเก็ตสนับสนุนบทบาทศูนย์กลางเรือยอชต์หรูในเอเชียทั้งในปัจจุบันและอนาคต.

เครดิตบทความ:
ดร.เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์ นักวิจัยอาวุโส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด